Vận tải hàng không là phương thức vận chuyển ưu tiên của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam nhờ thời gian vận chuyển nhanh chóng và độ an toàn cao. Bên cạnh cước bay chính, doanh nghiệp cần quản lý hệ thống phụ phí địa phương (local charges) phát sinh tại sân bay đi và sân bay đến. Nắm rõ cơ cấu các khoản phụ phí giúp chủ hàng chủ động dự toán ngân sách và tối ưu chi phí logistics.
Phụ phí trong vận tải hàng không là gì?
Phụ phí trong vận tải hàng không là các khoản phí phát sinh ngoài cước bay cơ bản do hãng hàng không hoặc công ty cung cấp dịch vụ giao nhận vận chuyển quốc tế hàng không thu để bù đắp chi phí tác nghiệp đặc thù. Các khoản tiền này chi trả cho dịch vụ xếp dỡ, soi chiếu an ninh, phát hành chứng từ và biến động giá nhiên liệu.
Cước vận tải chính tính theo trọng lượng tính cước (Chargeable Weight), trong khi các khoản phụ phí thường áp dụng theo đơn vị lô hàng, số lượng kiện hoặc trọng lượng thực tế (Gross Weight). Chủ hàng cần nắm rõ tính chất từng loại phí để lập dự toán chính xác và đàm phán hợp đồng vận chuyển hiệu quả.

Các loại phụ phí chính trong vận tải đường hàng không hiện nay
Hệ thống phụ phí vận tải hàng không, hay các loại phí địa phương, chia thành 2 nhóm chính: phụ phí tại nước xuất khẩu và phụ phí tại nước nhập khẩu. Mỗi nhóm phí gắn liền với quy trình tác nghiệp tại cảng hàng không đi và cảng hàng không đến.
Phụ phí tại nước xuất khẩu
Phụ phí tại nước xuất khẩu gồm các chi phí phát sinh từ khi hàng vào kho hàng không đến khi chất xếp lên máy bay. Người gửi hàng (shipper) hoặc người mua chịu trách nhiệm thanh toán các khoản này tùy theo điều kiện Incoterms đã thỏa thuận.
Giai đoạn xuất khẩu bao gồm các tác nghiệp xử lý hàng hóa, soi chiếu an ninh, phát hành vận đơn và khai báo hải quan. Các bên tham gia gồm chủ hàng, đơn vị giao nhận (forwarder), công ty phục vụ mặt đất và hãng hàng không.
Phụ phí tại nước nhập khẩu
Phụ phí tại nước nhập khẩu phát sinh từ thời điểm máy bay hạ cánh tại sân bay đích cho đến khi người nhận hoàn tất nhận hàng rời nhà ga. Doanh nghiệp nhập khẩu (consignee) chịu trách nhiệm thanh toán nhóm phí này.
Cơ cấu chi phí nhập khẩu gồm phí bốc dỡ tại ga hàng hóa, phí lệnh giao hàng và lệ phí truyền dữ liệu hải quan. Nắm rõ quy định tại nước nhập khẩu giúp doanh nghiệp chủ động làm thủ tục và tránh chi phí lưu kho phát sinh.
Chi tiết các loại phụ phí hàng không tại cảng đi (nước xuất khẩu)
Cước vận chuyển hàng không (Air Freight)
Cước vận chuyển hàng không (air freight, viết tắt là A/F hoặc AFR) là khoản chi phí cơ bản trả cho hãng hàng không để vận chuyển hàng hóa giữa 2 sân bay. Đây là khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí vận tải hàng không.
Công thức tính cước hàng không: Cước = Đơn giá/kg × Trọng lượng tính cước (Chargeable Weight). Trọng lượng tính cước là giá trị lớn hơn giữa trọng lượng thực tế (Gross Weight) và trọng lượng thể tích (Volumetric Weight = Dài × Rộng × Cao cm ÷ 6.000).
Mức giá cước vận chuyển hàng không cao hơn vận tải biển nhưng rút ngắn thời gian giao hàng chỉ còn 1 – 7 ngày. Khác với vận tải biển tính theo container như phí FCL, hàng không áp dụng biểu giá bậc thang theo các mức trọng lượng (+45 kg, +100 kg, +300 kg, +500 kg, +1.000 kg).

Chi phí Handling (Xử lý sản phẩm tại kho)
Chi phí handling là khoản tiền chi trả cho hoạt động bốc xếp và xử lý hàng hóa tại kho của đơn vị phục vụ mặt đất (ground handler). Khoản phí này bù đắp chi phí nhân công, xe nâng và vận hành hệ thống kho bãi.
Hoạt động handling gồm cân đo kích thước, kiểm tra ngoại quan kiện hàng, dán nhãn nhận diện, phân loại và chằng buộc pallet theo quy chuẩn IATA. Phí này thường tính theo kg trọng lượng thực tế hoặc theo đơn vị lô hàng.

Lệ phí phát hành vận đơn (AWB fee)
Lệ phí AWB (Air Waybill fee) là khoản phí phát hành vận đơn hàng không làm bằng chứng của hợp đồng vận chuyển giữa người gửi hàng và hãng vận tải. Vận đơn hàng không là chứng từ không thể chuyển nhượng (non-negotiable).
Vận đơn hàng không gồm 2 loại chính: Master Air Waybill (MAWB) do hãng hàng không phát hành với mức phí khoảng 3 – 10 USD mỗi bộ, và House Air Waybill (HAWB) do công ty forwarder phát hành với mức phí khoảng 15 – 35 USD mỗi bộ.
Lệ phí soi an ninh (X-ray fee) và Security
Lệ phí soi an ninh là khoản phí bắt buộc nhằm kiểm tra an toàn hàng không trước khi hàng xếp lên khoang máy bay. Máy soi X-ray kiểm soát các chất cấm, vũ khí và vật phẩm nguy hiểm tiềm ẩn.
Phí soi chiếu an ninh (Screening fee / X-ray fee) tính theo trọng lượng thực tế (Gross Weight), mức phổ biến từ 0.02 – 0.03 USD/kg. Ngoài ra, hãng bay áp dụng phụ phí an ninh (Security Surcharge – SSC) hoặc phụ phí rủi ro chiến tranh (War Risk Surcharge – WRC) tùy theo tuyến bay.
Thủ tục hải quan và các lệ phí liên quan
Chi phí thủ tục hải quan bao gồm các khoản phí phục vụ thông quan xuất khẩu cho lô hàng tại chi cục hải quan cửa khẩu sân bay. Đây là khâu quyết định tính pháp lý để hàng được phép xuất cảnh.
Hạng mục này gồm phí khai báo tờ khai trên hệ thống VNACCS/VCIS, lệ phí hải quan 20.000 đ/tờ khai và chi phí phối hợp kiểm hóa khi tờ khai phân vào luồng đỏ. Với các mặt hàng cần kiểm tra chuyên ngành như thực phẩm, dược phẩm hoặc mỹ phẩm, chi phí bao gồm thêm phí kiểm nghiệm và cấp giấy phép.
Chi phí trucking (vận chuyển nội địa)
Chi phí trucking là cước vận chuyển hàng hóa bằng xe tải từ kho của doanh nghiệp đến ga hàng hóa sân bay. Đây là chặng kết nối đầu tiên trong chuỗi vận tải hàng không quốc tế.
Mức cước trucking phụ thuộc vào cự ly vận chuyển, tải trọng xe (1,5 – 15 tấn) và thời gian giao nhận. Đảm bảo trucking đúng giờ giúp hàng hóa kịp giờ cắt máng chứng từ và giờ đóng hàng của chuyến bay.
Chi tiết các loại phụ phí hàng không tại cảng đến (nước nhập khẩu)
Phí xếp dỡ tại ga (Terminal Handling Charge – THC)
Terminal Handling Charge (THC) là phí dỡ hàng từ máy bay, chuyển vào kho và phân loại tại nhà ga hàng hóa sân bay đích. Khoản phí này do các đơn vị quản lý ga hàng không thu.
Tại Việt Nam, các nhà ga hàng hóa tiêu biểu gồm TCS và SCSC (sân bay Tân Sơn Nhất), NCTS và ACSV (sân bay Nội Bài). Phí THC tính theo trọng lượng thực tế (Gross Weight), đơn giá tham khảo dao động từ 0.05 – 0.15 USD/kg tùy nhà ga.
Lệ phí D/O (Lệnh giao hàng)
Lệ phí D/O (Delivery Order fee) là khoản phí phát hành lệnh giao hàng do hãng bay hoặc đại lý giao nhận cấp cho người nhận hàng. Chứng từ này là căn cứ để người nhận làm thủ tục thông quan và lấy hàng tại nhà ga.
Mức phí phát hành D/O phổ biến khoảng 30 – 40 USD cho mỗi House AWB. Doanh nghiệp cần nhận D/O sớm để làm thủ tục nhận hàng, tránh phát sinh phí lưu kho (storage fee) quá hạn miễn phí.
Lệ phí khai báo tự động (AMS)
Lệ phí AMS (Automated Manifest System) là phí truyền dữ liệu lược khai hàng hóa điện tử trước khi hàng đến sân bay đích tại các quốc gia như Mỹ, Canada và Mexico. Mức thu chuẩn khoảng 25 – 35 USD mỗi vận đơn.
Các hệ thống tương tự gồm ENS (Entry Summary Declaration) áp dụng cho Liên minh châu Âu (EU) và AFR (Advance Filing Rules) áp dụng cho Nhật Bản. Khai báo đúng hạn và chính xác giúp tránh bị cơ quan hải quan nước nhập khẩu xử phạt hoặc giữ hàng.
Lệ phí tách Bill
Lệ phí tách Bill (Break Bulk fee) phát sinh khi đại lý giao nhận thực hiện chia nhỏ một lô hàng lớn đi chung Master AWB thành các lô nhỏ riêng biệt giao cho nhiều người nhận.
Khoản phí này tính theo chi phí thực tế phát sinh trong quá trình xử lý chứng từ và phân loại hàng tại ga đích. Dịch vụ tách bill giúp các doanh nghiệp phân phối tối ưu lộ trình giao hàng trực tiếp cho nhiều chi nhánh hoặc đối tác.
Các phụ phí cho hàng hóa đặc biệt hoặc nguy hiểm
Hàng hóa đặc biệt hoặc hàng nguy hiểm (Dangerous Goods – DG) theo phân loại IATA đòi hỏi quy trình bảo quản, dán nhãn và kiểm tra chuyên biệt, làm phát sinh thêm các khoản phụ phí.
Phí xử lý hàng nguy hiểm (Dangerous Goods Handling Fee): Khoản phí áp dụng cho việc kiểm tra quy cách đóng gói, lập bảng kiểm tra nguy hiểm (DG Checklist) và xếp dỡ chuyên dụng. Đội ngũ nhân viên thực hiện phải sở hữu chứng chỉ IATA DGR còn hiệu lực.
Phí kiểm tra chứng từ an toàn: Chi phí rà soát phiếu an toàn hóa chất (SDS 16 mục), số UN, nhóm đóng gói và giấy phép vận chuyển hàng đặc biệt trước khi hãng hàng không chấp nhận tải.
Phí bảo quản kho đặc thù: Áp dụng cho các mặt hàng cần điều hòa nhiệt độ (kho lạnh 2°C – 8°C hoặc kho mát 15°C – 25°C), hàng giá trị cao (lưu trữ tại kho an ninh riêng biệt) hoặc hàng phóng xạ, chất ăn mòn.
Bảng tổng hợp cước và các loại phụ phí trong vận tải đường hàng không
| Tên phí | Ký hiệu | Nội dung | Đơn vị tính |
|---|---|---|---|
| Air Freight Charge | A/F, AFR | Cước vận tải hàng không cơ bản | Kg (Chargeable Weight) |
| Fuel Surcharge | FSC/MYC | Phụ phí nhiên liệu biến động | Kg (Chargeable Weight) |
| Security Surcharge | SSC/SCC/WRC | Phụ phí an ninh và rủi ro chiến tranh | Kg (Chargeable Weight) |
| Air Waybill Fee | AWB | Phí phát hành vận đơn hàng không | Số vận đơn |
| Entry Summary Declaration | ENS | Phí truyền dữ liệu hải quan châu Âu | Số vận đơn |
| Automated Manifest System | AMS | Phí truyền dữ liệu hải quan Mỹ | Số vận đơn |
| Advance Filing Rules | AFR | Phí truyền dữ liệu hải quan Nhật Bản | Số vận đơn |
| Screening Fee | X-ray | Phí soi chiếu an ninh hàng hóa | Kg (Gross Weight) |
| Terminal Handling Charge | THC | Phí xử lý hàng tại nhà ga sân bay | Kg (Gross Weight) |
| Delivery Order | D/O | Phí phát hành lệnh giao hàng | Số vận đơn |
| Handling Charge | HDL | Phí bốc dỡ và xử lý hàng tại kho | Số vận đơn hoặc kg |
Ghi chú quan trọng về phụ phí nhiên liệu và an ninh:
- Phụ phí nhiên liệu (FSC) và phụ phí an ninh (SSC) tính theo trọng lượng tính cước (Chargeable Weight) hoặc trọng lượng thực tế (Gross Weight) tùy quy định của từng hãng hàng không.
- Báo giá cước hàng không thường gồm 2 hình thức: A/F all-in (đã gộp các phụ phí chính) hoặc A/F++ (cước thuần cộng riêng từng khoản phụ phí).
LogiLink – Giải pháp tối ưu phụ phí trong vận tải hàng không cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam
LogiLink là đơn vị dịch vụ logistics xuất nhập khẩu thành lập ngày 05/10/2009 tại TP.HCM với 17 năm kinh nghiệm đồng hành cùng hơn 3.200 doanh nghiệp. Chúng tôi cung cấp giải pháp vận chuyển quốc tế hàng không trọn gói, giúp chủ hàng kiểm soát chi phí và loại bỏ các phụ phí phát sinh không hợp lý.
LogiLink báo giá minh bạch, tách rõ 3 phần: cước vận tải chính, phụ phí hãng bay và các khoản chi hộ. Đội ngũ chuyên gia am hiểu quy chuẩn IATA, sở hữu chứng chỉ IATA DGR và hệ thống quản lý trực tuyến LogiTrack giúp doanh nghiệp chủ động giám sát từng mốc hành trình của lô hàng.

Liên hệ LogiLink để nhận báo giá chi tiết trong 2 giờ làm việc:
- Hotline và Zalo: +84 909 999 543
- Email: info@congtyxuatnhapkhau.com
- Website: https://congtyxuatnhapkhau.com
- Địa chỉ: 60 Nguyễn Phúc Nguyên, phường Nhiêu Lộc, TP.HCM

