Trong ngành vận tải đường biển quốc tế, lựa chọn loại phương tiện chuyên chở phù hợp quyết định trực tiếp đến chi phí logistics và độ an toàn của hàng hóa. Đội tàu buôn hàng hải hiện nay được chuyên môn hóa cao theo từng nhóm mặt hàng và phương thức xếp dỡ, đáp ứng chuỗi cung ứng đa dạng của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Các loại phương tiện chuyên chở thông dụng nhất trong vận tải đường biển
Tàu container (Container Ship)
Tàu container là phương tiện vận chuyển chủ lực trong logistics quốc tế, đảm nhận phần lớn khối lượng hàng bách hóa toàn cầu. Thân tàu được thiết kế các hầm hàng trang bị hệ thống ray dẫn hướng để xếp chồng các loại container tiêu chuẩn 20′ (TEU) và 40′ (FEU). Việc nắm rõ hàng FCL là gì giúp doanh nghiệp của bạn tối ưu phương án đóng hàng nguyên container hoặc gom hàng lẻ LCL.
Ưu điểm nổi bật của tàu container là tốc độ xếp dỡ nhanh qua cẩu giàn bờ, giảm thiểu thời gian lưu bến cảng và hạn chế hư hỏng do thời tiết. Tàu container hiện đại có sức chở từ 1.000 đến hơn 24.000 TEU, kết nối các tuyến hải trình xuyên lục địa qua những cảng biển lớn nhất thế giới.

Tàu chở hàng rời (Bulk Carrier)
Tàu chở hàng rời chuyên vận chuyển các loại hàng khô không đóng gói, được rót trực tiếp vào khoang chứa lớn của tàu. Để phân biệt rõ hàng rời là gì, nhóm hàng này bao gồm nông sản ngũ cốc, quặng sắt, than đá, phân bón và xi măng. Hầm hàng được thiết kế vách dốc và nắp hầm mở rộng để thuận tiện cho ngoạm cẩu hoặc ống hút xả hàng.
Tàu hàng rời thường có tải trọng lớn từ 10.000 đến 400.000 tấn (DWT). Ngành hàng hải phân chia phương tiện này thành các nhóm kích cỡ chuẩn: Handysize (10.000 – 35.000 tấn), Handymax và Supramax (50.000 – 60.000 tấn), Panamax (65.000 – 85.000 tấn) và Capesize (trên 150.000 tấn).
Tàu chở hàng bách hóa (General Cargo Vessels)
Tàu chở hàng bách hóa có khả năng vận chuyển đồng thời nhiều chủng loại sản phẩm đóng kiện, thùng carton, hàng bao bì và máy móc thiết bị trong cùng một chuyến đi. Kết cấu thân tàu thường chia làm nhiều tầng boong (tween deck) nhằm phân loại các lô hàng có kích thước và tính chất khác nhau.
Thiết bị cẩu boong riêng (cargo gear) trên tàu có sức nâng từ 30 đến 100 tấn, hỗ trợ làm hàng tại các cảng có hạ tầng bến bãi còn thô sơ. Trọng tải tàu bách hóa thường dao động từ 5.000 đến 25.000 tấn.
Tàu chở hàng đông lạnh (Reefer Ship)
Tàu chở hàng đông lạnh được trang bị vách cách nhiệt và hệ thống làm lạnh công suất cao để duy trì chuỗi lạnh xuyên suốt hành trình. Phương tiện này chuyên chở thực phẩm tươi sống, thủy hải sản đông lạnh, trái cây, bơ sữa và dược phẩm y tế.
Hệ thống vi khí hậu cho phép kiểm soát nhiệt độ từ -30°C đến +30°C tùy theo tiêu chuẩn bảo quản của từng lô hàng. Sức chở thông thường của tàu reefer từ 3.000 đến 12.000 tấn.
Tàu RoRo (Roll-on/Roll-off)
Tàu RoRo sở hữu thiết kế cầu dẫn (ramp) linh hoạt ở đuôi hoặc mạn, cho phép xe tải, ô tô con và rơ-moóc tự lăn bánh lên xuống thân tàu. Phương pháp này loại bỏ thao tác cẩu nhấc thẳng đứng, giảm tối đa nguy cơ móp méo và trầy xước phương tiện.
Tàu RoRo hoạt động phổ biến trong vận tải ven biển, tuyến liên đảo và kết nối giữa các cảng biển lớn nhất Việt Nam. Năng lực chuyên chở của tàu dao động từ vài trăm đến hơn 6.000 phương tiện cơ giới.
Tàu chở chất lỏng (Tanker)
Tàu chở chất lỏng chuyên vận chuyển dầu thô, sản phẩm xăng dầu tinh chế, hóa chất lỏng và khí dầu mỏ hóa lỏng. Thiết kế vỏ kép (double hull) kết hợp hệ thống khoang bơm độc lập đảm bảo ngăn ngừa rò rỉ và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn hàng hải quốc tế.
Đội tàu tanker gồm tàu dầu thô kích thước lớn (trọng tải 50.000 – 500.000 tấn), tàu chở hóa chất bằng khoang thép không gỉ và tàu chở LNG/LPG trang bị két bảo ôn chịu lạnh sâu.

Phương tiện chuyên chở gỗ (Logger)
Phương tiện chuyên chở gỗ có gia cố kết cấu khung vỏ kiên cố để chở gỗ tròn tự nhiên và gỗ xẻ thành phẩm. Mặt boong rộng có hệ thống cọc đứng (stanchions) và dây xích chằng buộc cố định nhằm giữ gỗ thô không bị dịch chuyển dưới tác động của sóng biển.
Tải trọng tàu chở gỗ thường từ 15.000 đến 50.000 tấn, chủ yếu phục vụ các tuyến thương mại từ Bắc Mỹ, Bắc Âu và Đông Nam Á đến các trung tâm chế biến nguyên liệu.
Tàu chở sà lan (Lighter Aboard Ship)
Tàu chở sà lan (tàu LASH) có khả năng xếp dỡ trực tiếp các sà lan đã chứa hàng lên boong hoặc vào lòng tàu. Thiết kế này tạo nên chuỗi liên kết hiệu quả giữa vận tải biển quốc tế và mạng lưới vận chuyển đường sông nội địa.
Hệ thống sà lan mẹ con giúp bốc dỡ hàng hóa nhanh chóng ngoài khơi mà không cần cập cầu bến, đặc biệt thích hợp với các cảng nước cạn có mớn nước giới hạn.
Các tiêu chí phân loại phương tiện vận tải trong ngành xuất nhập khẩu
Phân loại theo phạm vi hoạt động
Phương tiện vận tải đường biển được phân chia thành tàu tuyến (liner) và tàu chuyến (tramp). Khi tìm hiểu Carrier là gì, bạn sẽ thấy các đơn vị vận chuyển khai thác dịch vụ theo hai hình thức này. Tàu tuyến hoạt động theo lịch trình và cảng ghé cố định, niêm yết biểu cước minh bạch, phù hợp cho hàng container. Trong khi đó, tàu chuyến hoạt động linh hoạt theo hợp đồng thuê tàu chuyến cho từng lô hàng rời khối lượng lớn.
Phân loại theo mức độ chuyên dụng
Phương tiện vận tải biển gồm tàu chuyên dụng (specialized vessels) và tàu đa năng (multi-purpose vessels). Tàu chuyên dụng chỉ phục vụ duy nhất một nhóm hàng nhất định như tàu container hoặc tanker. Tàu đa năng có thể kết hợp chở hàng bách hóa, thiết bị máy móc quá khổ và container trên cùng hành trình.
Phân loại theo đối tượng chuyên chở
Căn cứ vào trạng thái lý hóa của hàng hóa, đội tàu được chia thành: tàu chở hàng khô (dry cargo), tàu chở chất lỏng (liquid cargo), tàu chở hàng đông lạnh (refrigerated cargo) và tàu chở hàng nguy hiểm (tuân thủ phân loại quốc tế IMDG Code).
Phân loại theo phương pháp xếp dỡ hàng hóa
Phương thức nâng dỡ chia tàu biển thành ba nhóm kỹ thuật: Lo/Lo (Lift-on/Lift-off) nâng hạ hàng thẳng đứng bằng cần cẩu, Ro/Ro (Roll-on/Roll-off) cho phép phương tiện tự lăn bánh, và Flo/Flo (Float-on/Float-off) dìm nổi thân tàu để bốc dỡ các thiết bị nổi siêu trường siêu trọng.
LogiLink hỗ trợ dịch vụ cho những loại phương tiện chuyên chở nào?
LogiLink cung cấp dịch vụ giao nhận và thông quan hàng hóa chuyên sâu cho các lô hàng vận chuyển bằng tàu container quốc tế và đội sà lan đường thủy nội địa. Chúng tôi hỗ trợ đầy đủ các thủ tục nhập khẩu đường biển cho hàng nguyên container (FCL), hàng lẻ (LCL) và container lạnh (Reefer).
Đội ngũ LogiLink theo dõi vị trí container 24/7 qua cổng trực tuyến LogiTrack, kết nối hàng hóa thông suốt giữa cụm cảng Cát Lái, Cái Mép – Thị Vải và hệ thống kho bãi. LogiLink không cung cấp dịch vụ cho tàu chở hàng rời xả khoáng sản hay tàu chở dầu thô chuyên dụng.

Hướng dẫn lựa chọn loại phương tiện phù hợp cho doanh nghiệp
Lựa chọn đúng phương tiện vận tải đường biển giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí cước tàu và đảm bảo an toàn cho sản phẩm. Doanh nghiệp của bạn cần xem xét 5 tiêu chí sau:
1. Tính chất hàng hóa: Hàng bách hóa thông thường đóng kiện nên chọn tàu container; nông sản hoặc khoáng sản khối lượng lớn cần tàu rời; thực phẩm tươi sống bắt buộc sử dụng container lạnh hoặc tàu reefer; hóa chất và xăng dầu cần tàu chở chất lỏng chuyên dụng.
2. Khối lượng và thể tích lô hàng: Lô hàng dưới 15 m³ nên chọn hình thức ghép container lẻ LCL; sản lượng từ 1 đến nhiều container chọn tàu FCL; các lô hàng từ vài nghìn tấn trở lên nên ký hợp đồng thuê tàu chuyến.
3. Yêu cầu về thời gian giao hàng: Tàu tuyến container chạy đúng ngày cắt máng và lịch cập bến định kỳ, phù hợp cho chuỗi cung ứng sản xuất. Tàu chuyến cần thời gian thỏa thuận hợp đồng nhưng linh hoạt điều chỉnh điểm đến.
4. Tổng chi phí vận tải: Bạn cần tính toán tổng chi phí bao gồm cước biển (ocean freight), phụ phí THC hai đầu, phí lưu bãi container (DEM/DET) và phí bảo hiểm hàng hóa để tối ưu hóa ngân sách vận chuyển.
5. Đặc thù luồng tuyến và cảng đích: Tuyến đường đi thẳng có tần suất tàu cao giúp giảm thời gian trung chuyển. Doanh nghiệp cần kiểm tra độ sâu luồng hàng hải và trang thiết bị cẩu bờ tại cảng đến trước khi chốt phương án thuê tàu.
Câu hỏi thường gặp về các loại phương tiện chuyên chở
Có những loại phương tiện vận tải nào phổ biến nhất?
Các loại phương tiện vận tải phổ biến nhất bao gồm tàu container, tàu chở hàng rời (bulk carrier), tàu chở hàng bách hóa, tàu chở hàng đông lạnh, tàu RoRo, và tàu chở chất lỏng (tanker). Mỗi loại phương tiện được thiết kế để vận chuyển từng nhóm hàng hóa chuyên biệt như hàng đóng gói, hàng rời, thực phẩm bảo quản lạnh, xe cộ, hoặc chất lỏng nguy hiểm.
Phương tiện RoRo khác gì so với các loại phương tiện khác?
Phương tiện RoRo khác các loại tàu khác ở chỗ tàu RoRo được thiết kế hệ thống dốc cầu dẫn để các phương tiện có bánh tự lăn lên và xuống boong tàu. Thiết kế này giúp xếp dỡ ô tô hoặc xe tải cơ giới nhanh chóng mà không cần cần cẩu nâng hạ Lo/Lo như tàu container hay tàu bách hóa.
Làm thế nào để chọn được loại tàu phù hợp cho sản phẩm của tôi?
Để chọn được loại tàu phù hợp cho sản phẩm của bạn, bạn cần căn cứ vào 5 yếu tố: tính chất hàng hóa, khối lượng lô hàng, yêu cầu thời gian, chi phí vận tải, và tuyến đường vận chuyển. Ví dụ, hàng tiêu dùng đóng kiện nên chọn tàu container tuyến định kỳ, còn thực phẩm tươi sống cần chọn tàu hoặc container lạnh.
Tàu chở hàng rời và tàu container dùng để chở loại hàng gì?
Tàu container chuyên chở hàng hóa đã đóng gói trong container tiêu chuẩn, còn tàu chở hàng rời chuyên chở vật phẩm không đóng gói đổ trực tiếp vào khoang chứa. Cụ thể, tàu container vận chuyển hàng bách hóa và hàng công nghiệp, trong khi tàu hàng rời vận chuyển nông sản, ngũ cốc, than đá, và quặng khoáng sản.
LogiLink – Giải pháp vận tải đường biển toàn diện cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Thành lập ngày 05/10/2009 tại TP.HCM, sau 17 năm hoạt động, công ty xuất nhập khẩu LogiLink là đối tác cung ứng dịch vụ logistics tin cậy của hơn 640 doanh nghiệp thường xuyên tại khu vực phía Nam. LogiLink mang đến giải pháp vận tải đường biển trọn chuỗi, kết nối đồng bộ giữa vận chuyển container quốc tế, sà lan thủy nội địa, vận tải đường bộ và thủ tục hải quan.
Đội ngũ chuyên viên am hiểu sâu các quy chuẩn hàng hải, tư vấn giải pháp tối ưu cho từng loại container và hỗ trợ theo dõi hành trình 24/7 qua cổng LogiTrack. Báo giá dịch vụ được tách rõ 3 phần minh bạch và phản hồi trong 2 giờ làm việc.

Thông tin liên hệ LogiLink:
- Hotline: +84 909 999 543
- Email: info@congtyxuatnhapkhau.com
- Địa chỉ: 60 Nguyễn Phúc Nguyên, phường Nhiêu Lộc, TP.HCM
- Giờ làm việc: 07:00 – 21:00, thứ Hai đến Chủ nhật, kể cả ngày lễ; nghỉ mùng 1 – mùng 3 Tết Nguyên đán

